Còn chứng khoán vượt 600 điểm tại sàn TP.HCM và 200 điểm tại sàn Hà Nội. Đây là những kỷ lục kể từ sau khủng hoảng tài chính thế giới và suy giảm kinh tế ở trong nước.

Chiều 14-10, giá vàng bán ra dao động từ 23,8-23,86 triệu đồng/lượng - Ảnh: T.Đạm

So với đầu năm giá vàng đã tăng hơn 30% (khi đó là 18 triệu đồng/lượng), còn chứng khoán tăng hơn 150% (đáy của VN-Index là 235,5 điểm).

Vàng trong nước theo giá nào?

Cú đẩy quá hớp của giá vàng đã khiến một số ít người nao núng. Trong ngày 14-10 sức mua vàng tăng nhẹ đã giúp lượng vàng gửi tại ngân hàng nhích lên. Nhưng theo một lãnh đạo ngân hàng, thị trường vàng vẫn im ắng vì giá quá cao. Người bán vàng không nhiều vì phần lớn đã bán khi giá 22 triệu đồng/lượng. Người còn vàng thì “thủy chung”, bất kể giá vàng bao nhiêu. Các giao dịch vàng chủ yếu vẫn là những người mua/bán để hưởng chênh lệch.

Các công ty vàng nói giá vàng tăng do nguồn cung vàng hạn chế vì từ lâu không nhập vàng. Còn các ngân hàng cho biết lượng vàng họ có trong tay vẫn dồi dào nhưng người vay không còn mạnh tay vay nhiều để lướt sóng như trước.

Khi giá vàng tăng cao cũng là lúc mọi người cân đong giữa giá trong nước với thế giới. Một lãnh đạo công ty vàng nói rằng giá vàng trong nước cao hơn giá thế giới cũng đúng mà nói không cao hơn cũng chẳng sai. Lý do là có chênh nhau về tỉ giá VND/USD để quy đổi từ USD/ounce ra đơn vị đồng/lượng. Trong ngày 14-10, giá vàng thế giới bình quân là 1.065 USD/ounce. Theo tỉ giá VND/USD do ngân hàng niêm yết là 17.852 đồng/USD, tính ra giá vàng trong nước chỉ trên 23 triệu đồng/lượng trong khi giá đang bán tại thị trường là 23,8 triệu đồng/lượng.

Thế nhưng nếu theo tỉ giá tại thị trường tự do cao hơn giá do ngân hàng niêm yết 400-450 đồng/USD thì giá vàng trong nước ngang hoặc chỉ cao hơn chút ít so với giá thế giới. Theo các công ty vàng, đó cũng là lý do khiến hoạt động xuất khẩu vàng bị ngưng trệ bên cạnh nguyên nhân không còn nhiều vàng để xuất khẩu.

Một lãnh đạo ngân hàng cổ phần nói rằng tính theo tỉ giá của thị trường tự do cũng chẳng sai vì thực tế từ lâu không cho nhập vàng, ngân hàng cũng chẳng bán USD cho doanh nghiệp nhập vàng.

Thủ phạm do USD

Giá vàng thế giới tăng vọt được giới phân tích cho là do USD yếu. Giá USD trên thị trường thế giới đang ở mức thấp nhất kể từ 14 tháng qua. Nếu USD tiếp tục yếu đi thì giới đầu cơ có lắm tiền sẽ lại bỏ USD chuyển sang mua các loại hàng hóa, trong đó có vàng.

Có nhiều lý do khiến USD yếu đi khi người Mỹ có những toan tính để vực dậy nền kinh tế của mình. Trong khi một số nước đang cân nhắc phải tăng lãi suất cơ bản, thậm chí Úc là quốc gia đầu tiên trên thế giới đã tăng lãi suất trở lại thì Cục Dự trữ liên bang Mỹ vẫn phát đi tín hiệu duy trì mức lãi suất cơ bản USD ở mức thấp kỷ lục là 0-0,25%. Điều này được thị trường nhận định là Mỹ chưa sẵn lòng thắt chặt tiền tệ sau khi đã nới lỏng kèm theo những chương trình khổng lồ cứu trợ ngành tài chính, cũng có nghĩa lạm phát đang ở phía trước.

Các quan chức của Cục Dự trữ liên bang Mỹ ngỏ ý sẽ thắt chặt tiền tệ nếu lạm phát trở lại. Họ cũng nói rằng lúc này lạm phát chưa có gì đáng lo. Thế nhưng thị trường cứ làm theo cách khác đó là bỏ USD để chuyển sang hàng hóa và các đồng tiền khác.

Theo bản tin của công ty vàng bạc đá quý Ngân hàng Sài Gòn Thương tín (SBJ), giá vàng thế giới có lúc đạt 1.070 USD/ounce và có thể nhắm đến 1.100 USD/ounce khi chỉ số lòng tin vào USD tiếp tục giảm thêm.

Một tính toán khác nữa của người Mỹ là USD yếu cũng sẽ giúp hàng hóa xuất khẩu của Mỹ có lợi thế hơn. Ngược lại hàng hóa của các nước vào Mỹ sẽ đắt đỏ hơn. Một mũi tên nhiều mục đích. Vì thế lúc này ngân hàng trung ương của một số nước, đặc biệt là châu Á và châu Âu, đang lo sốt vó vì USD yếu. Thậm chí đã có ngân hàng trung ương lẳng lặng mua USD để vực dậy giá của đồng tiền này. Bởi vì khi USD mất giá, đồng tiền của quốc gia đó lên giá, sau một chu kỳ sản xuất, nhà xuất khẩu tại quốc gia đó thu về USD bán lại để chuyển sang đồng bản tệ sẽ có ít tiền hơn.

Nhưng USD yếu chỉ là cái cớ, nguyên nhân chính vẫn là do hoạt động đầu cơ quá mức trên thị trường vàng thế giới. Các sàn vàng đang được mở ra ồ ạt tại VN, hàng ngàn người tham gia với doanh số mua bán có sàn lên đến vài trăm triệu USD/ngày cũng góp phần vào hoạt động đầu cơ này.

Ở đây người ta không mua vàng để phòng ngừa lạm phát mà là bán để kiếm lời. Vì vậy theo các chuyên gia, việc mua vàng để cất giữ lúc này là cực kỳ rủi ro vì giới đầu cơ khi đã đạt được mức lời kỳ vọng có thể ồ ạt bán vàng nhằm thanh lý các khoản vay vàng để bán trước đó, đẩy giá vàng giảm sâu. Thực tế, ngay giới kinh doanh trên sàn vàng cũng có xu hướng đứng ngoài thị trường hơn là tham gia mua/bán.

Bất động sản tiếp sức cho chứng khoán Lần đầu tiên sau hơn một năm rưỡi rớt khỏi mốc 600 điểm (ngày 18-3-2008), VN-Index đã chinh phục thành công ngưỡng tâm lý này trong một phiên giao dịch khá kịch tính và sôi động vào ngày 14-10. Với 15,76 điểm tăng thêm (+2,67%), VN-Index đạt 605,65 điểm khi kết thúc phiên. Tại sàn chứng khoán Hà Nội, HNX-Index cũng vượt ngưỡng 200 điểm kể từ ngày 17-3-2008, đạt 205,36 điểm. Chỉ số chứng khoán vượt vũ môn thành công nằm ngoài dự báo của cả thị trường và các nhà phân tích. Kỳ vọng vào sự phục hồi của nền kinh tế, kết quả kinh doanh quý 3-2009 lạc quan của nhiều công ty niêm yết đã giúp nhà đầu tư vững tâm hơn, dòng tiền vẫn tiếp tục ở lại thị trường. Hơn 6.000 tỉ đồng đổ vào chứng khoán mỗi phiên trong những ngày giao dịch gần đây là một ví dụ. Dù có khuyến cáo nhà đầu tư đang lạm dụng đòn bẩy tài chính và cơ quan chức năng cũng đã vào cuộc kiểm tra. Tuy nhiên, một số công ty chứng khoán khẳng định mức độ sử dụng đòn bẩy tài chính không quá lớn. Tổng giám đốc một công ty chứng khoán cho rằng dòng “tiền tươi thóc thật” từ bất động sản đang chảy vào chứng khoán là một trong những yếu tố giúp thanh khoản của thị trường tăng mạnh. “Hoạt động mua/bán bất động sản bị đóng băng kể từ khi thu thuế thu nhập cá nhân đối với hợp đồng góp vốn, dòng vốn này đã được nhà đầu tư đổ vào chứng khoán để kiếm lời” - một chuyên gia nói. Một số chuyên gia cho biết mặc dù chính sách tín dụng dự báo không có sự thay đổi lớn nào từ nay đến cuối năm, nhưng thị trường cũng đã ghi nhận sự linh hoạt hơn, đó là các ngân hàng cổ phần đã được đăng ký tốc độ tăng trưởng tín dụng cao hơn mức 30% chứ không cào bằng như nhiều người nghĩ. Nhiều nhà đầu tư kỳ vọng việc cho phép các ngân hàng cổ phần có được mức tăng tín dụng cao hơn 30% không những giúp hoạt động kinh doanh của các ngân hàng đạt kết quả tốt hơn như dự báo, mà các doanh nghiệp cũng có nhiều cơ hội tiếp cận vốn tín dụng để mở rộng sản xuất kinh doanh. HOÀI GIANG Giá nóng, thị trường lạnh Theo các nhà quản lý kinh tế, ngoại trừ sàn giao dịch vàng, giá vàng tăng nóng không ảnh hưởng đến các hoạt động kinh tế. * Ông Huỳnh Duy Sang (phó giám đốc trung tâm giao dịch vàng Ngân hàng Á Châu): giá vàng biến động mạnh nhưng giao dịch trên sàn vàng không mạnh và sôi động bằng các đợt biến động trước. Khối lượng giao dịch tại trung tâm giao dịch vàng ACB đến 16g35 ngày 14-10 là 110.000 lượng. Phần lớn người kinh doanh đều cân nhắc hơn là tiếp tục tham gia. * Một lãnh đạo của Ngân hàng Nhà nước TP.HCM: gần đây các ngân hàng có sàn vàng đã rút tiền gửi trên tài khoản ở Ngân hàng Nhà nước khá nhiều để bơm vốn cho giao dịch vàng trên sàn. Còn theo các ngân hàng thương mại, chẳng mấy người rút tiết kiệm để mua vàng vì giá đã quá cao. * Ông Phạm Duy Hưng (tổng giám đốc Ngân hàng Việt Á): mấy tháng trở lại đây người vay thì ngại, còn ngân hàng hạn chế cho vay bằng vàng để tránh rủi ro. Những người đã lỡ vay vàng thì tập trung giải quyết công nợ, một số mua vàng để trả nợ hoặc phải bổ sung tài sản thế chấp. * Ông Trương Công Nhơn (phó tổng giám đốc Công ty Vàng bạc đá quý Sài Gòn - SJC): thị trường vàng miếng đóng băng nên 3-4 tháng qua, xưởng sản xuất vàng miếng của SJC gần như không hoạt động, công nhân ngồi chơi, máy dập vàng “trùm mền”. Bình thường mỗi ngày SJC có thể dập 20.000 lượng vàng. * Ông Phạm Văn Hải (tổng giám đốc Công ty địa ốc ACBR): tỉ lệ nhà phố rao bán bằng vàng giảm chỉ còn 35% trong khi trước đây là 55%. Trường hợp muốn bán nhanh phải chuyển sang định giá bằng VND. Cũng có trường hợp vẫn rao giá bán bằng vàng nhưng để tham khảo vì khi giao dịch đều tự giảm giá. A.HỒNG - T.SƠN